ParadoksLar
Matematik Paradoksları:
Doğru Parçası Paradoksu:
Önce doğru parçasının tarifini yapalım:
Doğru Parçası: Başlangıcı ve sonu olan ve sonsuz adet noktadan
oluşan doğru. Pekiyi nokta nedir?
Nokta: Kalemin kağıda bıraktığı en küçük iz veya
belirti.Malûmdur ki noktanın boyutu yoktur. O halde dikkat. Paradoks
başlıyor:
Noktanın boyutu olmadığına göre iki noktanın yan yana gelmesi bir şey
ifade etmez. 100 nokta veya 1 milyar nokta da yan yana geldiğinde herhangi bir
şekil oluşturmaz.( Çünkü şekil oluşturması için gerekli olan boyut özelliğini
sağlamıyor) Bu şuna benzer ki; sıfır ile sıfırın toplamı yine sıfırdır.
Milyarlarca sıfırı toplasak 'yarım' dahi etmez. O halde doğrunun tanımında bir
hata var. Çünkü sonsuz adet noktanın yan yana gelmesi bir şey ifade etmez!
Noktanın çok çok az da olsa boyutu olduğunu kabul etmemiz gerekir. Bu sefer de
noktanın tarifi hatalı olur.
Noktayı boyutlu kabul edelim. Karşımıza bir paradoks daha
çıkar; doğru parçasında sonsuz adet nokta olduğuna göre doğru
parçasının da uzunluğu sonsuz olmalıdır. Çünkü çok az da olsa boyutu olan bir
şeyden sonsuz adedi yanyana gelirse sonsuz uzunluk olur.
2+2=5 ¿?
X = Y ................................................olsun
X² = X.Y............................................eşitliğin
her iki tarafını 'X' ile çarptık.
X² - Y² = XY - Y²..............................her iki taraftan
'Y²' çıkardık.
(X + Y).(X - Y) = Y.( X-Y )...............sol tarafı çarpanlara
ayırdık, sağ tarafı 'Y' parantezine aldık.
( X + Y ) = Y.....................................( X -
Y )'ler sadeleşti.
X + X = X..........................................X =
Y olduğundan,
2.X = X..............................................'X'
leri topladık.
2 = 1 ................................................'X'
ler sadeleşti.
3 + 2 = 1 + 3....................................her iki tarafa
'3' ilâve ettik.
5 = 4..................................................buradan,
5 = 2 + 2.......................................'4'ü,
'2+2' şeklinde yazdık. HATA NEREDE?
Cantor Paradoksu:
George Cantor'a göre bir kümenin alt kümelerinin eleman sayısı, asıl
kümeden daha fazladır. Ancak bu kaide, "Bütün kümelerin kümesi" için de geçerli
midir?
"Bütün kümelerin kümesi", X olsun. Öyle ise her alt kümesi kendisinin
elemanıdır. X'in "Alt kümeleri kümesi" de X'in alt kümesidir. Yani:
2ª Ì X (2 üzeri a, alt küme X) dir. Buradan şunu
yazabiliriz:
card(2ª) card(a)................1
Çünkü alt kümelerin kardinali asıl kümelerden küçüktür veya eşittir. Ancak
Cantor Teoremine göre:
card(2ª) > card(a)...................2
olmalıdır. 1 ve 2 çelişmektedir.
Karışım Paradoksu:
Bir fincan sütümüz ve bir fincan da kahvemiz var. Bir kaşık sütten
alıyoruz ve kahve fincanına döküyoruz. İyice karıştırıp oradan da bir kaşık
alıyoruz ve süte döküyoruz. Şimdi sorumuz geliyor:
Kahvedeki süt mü yoksa sütteki kahve mi daha fazladır?
Cevap şaşırtıcı gelebilir ama karışım oranları eşittir. İşte ispatı:
Kabul edelim ki karışımımız homojen olmasın. Meselâ kahveye kattığımız
süt, tamamen dibe çöksün. Kahveden aldığımız miktar tabi ki sütten aldığımıza
eşit olacaktır. Veya:
İlk karışımdan sonra kaşığımızın yarısı süt, yarısı da kahve olsun. Bu
sefer yine sütte yarım kaşık kahve, kahvede yarım kaşık süt bulunacaktır. Veya:
İlk karışım homojen olsun. Aldığımız bir kaşık karışımın % 90 ını
kahve, % 10 unu süt kabul edelim. Sütün % 90 ı kahvede kalmıştır. Sonuçta
eksilen sütün yerini kahve dolduracağından karışım oranları eşit olur.
Bütün Sayılar Eşittir
Paradoksu:
a ve b birbirinden farklı herhangi
iki tamsayı ve c de bunların farkı olsun:
a-b=c
(a-b)(a-b)=c.(a-b)..............................her iki tarafı
(a-b) ile çarptık.
a²-2ab+b²=ac-bc...............................parantezleri
açtık.
a²-2ab+b²-ac=-bc.............................ac yi sol tarafa
attık.
a²-2ab-ac=-bc-b²...............................b² yi sağ tarafa
attık.
a²-ab-ac=ab-bc-b².............................2ab nin birini
sağ tarafa geçirdik.
a(a-b-c)=b(a-b-c)..............................a ve b
parantezine aldık.
a=b....................................................(a-b-c)
ler sadeleşti. (2+2=5 Paradoksunun benzeri)
Karışık Bir Hesap:
İki çocuk ayrı ayrı kalem satmaktadırlar. Her ikisinin de 30'ar
tane kalemi vardır. Biri, 3 kalemi 10 TL'ye;
diğeri de 2 kalemi 10 TL'ye vermektedir. İlki
30 kalemden 100 TL, diğeri de 150 TL kazanır. ( Toplam 250 TL.) Ertesi gün yine
30'ar kalemle evlerinden çıkarlar. Yolda karşılaştıklarında biri diğerine der
ki:
-"Gel seninle ortak olalım. 60 (30+30) kalemin 5
(2+3) tanesini 20 (10+10)TL'ye satalım. Kazandığımız parayı da
paylaşırız. Basit bir hesapla 60 kalemden 240 TL kazanırlar. Yani:
5 Kalem...............20 TL ise
60 Kalem..............x TL'dir. Buradan;
x=(60.20)/5= 240 TL
Çocuklar, ayrı ayrı satış yaptıklarında toplam 250 TL kazanıyorlardı. Beraber
sattıklarında neden 10 TL zarar ettiler?
1 kg = 1 ton ¿?
1 kg = 1000 gr.............(1)
2 kg = 2000 gr.............(2)
(1) ve (2) çarpılırsa:
2 kg = 2.000.000 gr
2 kg = 2.000 kg.............(2.000.000 gr = 2.000 kg)
2 kg = 2 ton..................(2.000 kg = 2 ton). Dolayısı ile,
1 kg = 1 ton
Hempel Paradoksu:
Carl Hempel'e göre "Bütün kuzgunlar siyahtır!"
Bu önermeyi iki şekilde ispatlayabiliriz:
a) Çok sayıda kuzgun görüp, hepsinin de siyah olduğunu tesbit ederek,
b) Siyah olmayan şeylerin, aynı zamanda kuzgun da olmadığını görerek.
Bilinen şu ki çok sayıda siyah kuzgun ve yine çok sayıda siyah
olmayan, aynı zamanda kuzgun da olmayan cisim vardır. Siyah olmayan tüm cisimler
incelenmeden bu fikre varamayız. Kırmızı cisimler için bu uygulama yapılmamışsa
"bazı kuzgunlar kırmızı " da olabilir. Bu sebeplerden Hempel paradoksu,
"Tümevarım" ın itibarını sarsmıştır.
Arnauld Paradoksu:
Herkes bilir ki;
Ancak negatif sayılar bu kuralı
bozar:
(3 /-3) = (-3 / 3)
Ayrıca;
Yine negatif sayılar için kural ihlâl
edilir:
(3 /-1) < 1
Bu durum, matematikçi Arnauld'a mantıksız geldiği için negatif sayıların
olmadığına hükmetti.
Galileo Paradoksu:
Sonsuzlukla ilgili bir paradoks:

Yukarıda ilk sırada pozitif tamsayılar, altında iki katları, en altta
da kareleri var. İlk seri sonsuz olduğuna göre diğer seriler de sonsuz elemanlı.
Ayrıca ilave olarak sayıların küplerini, üç katlarını, on katlarını, yarılarını,
üçtebirlerini de yazabiliriz. Hiçbir sonsuz da birbirine eşit değil.
Euplides (Kum Yığını)
Paradoksu:
Euplides, hiçbir zaman bir "kum yığını" oluşturulamayacağını iddia
etmiştir. Çünkü bir kum tanesi, "yığın" değildir. Yanına bir tane daha koyarsak
yine yığın oluşmaz. "Kum yığını" olmayan bir şeyin yanına (veya üzerine) kum
tanesi koymakla yığın elde edemeyeceğimize göre Hiçbir zaman "kum yığını"
oluşturamayız.
Daha açık bir deyişle: Kabul edelim ki birer birer kum tanelerini
biraraya getirelim. Hangi merhaleden sonra kumlar "yığın" oluşturur? Diyelim ki
'bir milyon' adet kum tanesi, bir yığın oluştursun. Dokuzyüz doksandokuzbin
dokuzyüz doksandokuzu "kum yığını" kabul edilmeyecek mi? Edersek "1" eksiği de
yığın olmaz mı? Yani hangi aşama bizim için "yığın" anlamına gelir?
-1=1 ¿?

Berber Paradoksu:
Klasik paradokslardan biri daha:
Bir berber, bulunduğu köydeki erkeklerden, yalnızca kendi
kendini traş edemeyen erkekleri traş ediyor. Berberi kim traş edecek?
Kendi kendine traş olsa; kendisini traş edebildiği için tanıma ters
düşecek. Başkası traş etse; o kişi kendi kendine de traş olabiliyor demektir.
(bkz Russel Paradoksu)
Russel Paradoksu:
1970 yılında 98 yaşında ölen Bertrand RUSSEL'ın çok bilinen paradoksu:
"Bir odada papa ve ben varım. Odada kaç kişiyiz?" Cevap:
"Bir kişiyiz. Çünkü ben, aynı zamanda papayım"
Russel'ın "Kümeler" Paradoksu:
Russel'a göre iki çeşit küme var:
a) Kendisinin elemanı olan(ihtiva eden) kümeler.
b) Kendisinin elemanı olmayan kümeler.
Şimdi, "Kendisinin elemanı olmayan kümeler"in kümesine 'X'
diyelim. X, kendisinin elemanı mıdır?
ZENO PARADOKSLARI
Zeno, matematik tarihindeki ilk büyük şüphecidir. Paradoksları matematikçileri
yıllarca uğraştırmış ve paradokslarının yol açtığı araştırmalar sonucu
matematiğin gelişimine büyük katkı yapmıştır.
Zeno’nun doğum ve ölüm tarihleri tam olarak bilinmemektedir. Ancak tahminlere
göre Zeno, M.Ö. 495 yılında İtalya’daki bir Yunan kolonisinde doğmuştur.
Doğduğu koloninin ismi Elea olduğundan Elea’lı Zeno olarak bilinir.
Parmenides adında bir filozofun öğrencisi olan Zeno, hocasına M.Ö 449 yılında
Atina’ya yapılan bir yolculukta eşlik etmiştir. Bu yolculuğun, Zeno’nun
geleceği açısından çok önemli olduğu düşünülmektedir. Elea’ya geri döndüğünde
politikaya girmiştir. Bu dönemde şehrin gaddar yöneticisi olan Nearchus’a
düzenlenen bir süikastta yer aldığı iddiasıyla tutuklanmıştır. Bu suikasttaki
rolü yüzünden öldürülene kadar işkenceye maruz kaldığı ve bu şekilde öldüğü
söylenir.
Zeno bir filozof ve mantıkçıydı. Matematikçi değildi. Bilinen tek yapıtı Epicheiremata’dır.
Bu eserinde özellikle, hocasının fikirleri ve kendi fikirleri üzerine yazılar
bulunmaktadır.
Zeno’nun asıl ünü paradokslarından gelmektedir. Zeno’nun 40’a yakın paradoksu
olduğu biliniyor fakat günümüze bunlardan yalnızca 8 tanesi kaldı. Zaten
Zeno’nun tek kitabının da tamamı şu anda bulunmamakta. Kitabının bir bölümü
günümüze kadar korunabilmiş.
Zeno aslında hocası Parmenides’le aynı görüşlere sahip değildi. Parmenides’in
savunduğu felsefe, gerçeğin sadece bir tane ve değişmez olduğunu söylüyordu.
Ona gore, hareket, değişim, zaman ve çokluk kavramları küçük birer hayaldiler.
Zeno’nun paradoksları ise bu görüşün tam tersini kabul ederek yazılmışlardı.
Zeno’ya gore gerçeklik tek değildi, birçok gerçek olabilirdi, gerçek saçmaydı ve
tezatlarla doluydu.
DİCHOTOMY PARADOKSU
Hareket yoktur. Çünkü bir hareketin olabilmesi için belirli bir zaman diliminde
belirli bir mesafenin yapılmış olması gerekir. Bunun için de istenilen
mesafenin önce yarısı, sonar kalan mesafenin yarısı, daha sonra kalanın yarısı
vb…gidilmesi gerekir. Ancak herzaman gidilmemiş bir “kalan yolun yarısı”
olacaktır. Dolayısıyla hareket hiç başlamamıştır.
TAVŞAN - KAPLUMBAĞA PARADOKSU
Hareketli bir tavşan hiçbir zaman kendisinden ilerdeki hareketli bir
kaplumbağayı yakalıyamaz. Çünkü kağlumbağayı yakalması için öncelikle, seçilen
bir anda kaplumbağanın bulunduğu noktaya gelmesi gerekir. Tavşan o noktaya
gelene kadar kaplumbağa biraz daha ilerlemiş olur. Daha sonra ilerideki
kaplumbağanın o anda bulunduğu noktaya gidene kadar kaplumbağa biraz daha
ilerler. Sonuçta kaplumbağa hareketli olduğundan, tavşan, kaplumbağayı asla
yakalayamaz.
OK PARADOKSU
Zaman “an” lardan oluşmuştur. “An”zamanın en küçük parçasıdır ve bölünemez.
Bir ok hareketli veya hareketsiz olsun, aslında ok hiçbir zaman hareket edemez.
Çünkü hareketin gerçekleşmesi için okun bir anın başlangıcında bir noktada, anın
sonunda da başka bir noktada olması gerekir. Ancak bunun olması için “an” ın
bölünebilir olması gerekir ki bu da tanıma gore mümkün değildir. Dolayısıyla
ok aslında hareket etmemiştir.